काेल्हापूर न्यूज नेटवर्क
हातातल्या कामाची काठी आणि शेती-मातीची धूळ बाजूला सारून, उतारवयातही स्वतःच्या नावाची ओळख निर्माण करण्यासाठी रविवारी कोल्हापूर जिल्ह्यातील हजारो आजी-आजोबा आणि माता-भगिनींनी परीक्षा केंद्रांवर हजेरी लावली. केंद्र पुरस्कृत ‘उल्लास नवभारत’ साक्षरता कार्यक्रमांतर्गत रविवारी, २५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी आयोजित करण्यात आलेली ‘पायाभूत साक्षरता व संख्याज्ञान मूल्यमापन चाचणी’ (FLNAT) जिल्ह्यात अभूतपूर्व उत्साहात संपन्न झाली. आयुष्यभर कागदावर अंगठा उमटवणाऱ्या हातांनी जेव्हा आत्मविश्वासाने लेखणी हातात धरून अक्षरे आणि आकडे गिरवले, तेव्हा कोल्हापूरच्या शिक्षण परंपरेत एका सुवर्ण अध्यायाची नोंद झाली.
९९ टक्क्यांहून अधिक उपस्थिती; महिलांचा सहभाग सर्वाधिक
जिल्ह्यात या साक्षरता चाचणीसाठी एकूण २६,०६६ प्रौढ नवसाक्षरांची नोंदणी करण्यात आली होती. त्यापैकी तब्बल २५,८९१ परीक्षार्थी प्रत्यक्ष परीक्षेला उपस्थित राहिले. नोंदणीच्या तुलनेत उपस्थितीचे हे प्रमाण तब्बल ९९.३२ टक्के इतके भरघोस राहिले.
या परीक्षेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे महिलांची विक्रमी उपस्थिती. एकूण उपस्थित २५,८९१ परीक्षार्थ्यांपैकी १९,६०६ महिला होत्या, तर ६,२८४ पुरुष आणि १ ट्रान्सजेंडर परीक्षार्थ्याने सहभाग नोंदवला. घराचा गाडा हाकताना शिक्षणापासून वंचित राहिलेल्या महिला वर्गाने शिक्षणाची ही संधी साधत दाखवलेला उत्साह सर्वांचे लक्ष वेधून घेणारा ठरला.
तालुकानिहाय आकडेवारी:
जिल्ह्यातील १२ तालुके व कोल्हापूर महानगरपालिका क्षेत्र मिळून एकूण १,९७५ केंद्रांवर ही परीक्षा घेण्यात आली. तालुकानिहाय उपस्थिती पुढीलप्रमाणे राहिली:
* **चंदगड :** ३,८०१ (स्त्री २,८१५, पुरुष ९८५, ट्रान्सजेंडर १)
* **राधानगरी :** ३,७५८ (स्त्री २,६०४, पुरुष १,१५४)
* **कागल :** २,७१८ (स्त्री २,०११, पुरुष ७०७)
* **हातकणंगले :** २,६८९ (स्त्री २,०६९, पुरुष ६२०)
* **शिरोळ :** २,२८७ (स्त्री १,७९६, पुरुष ४९१)
* **करवीर :** २,२७१ (स्त्री १,७५१, पुरुष ५२०)
* **भुदरगड :** २,२०० (स्त्री १,६९१, पुरुष ५०९)
* **आजरा :** २,०७१ (स्त्री १,६१९, पुरुष ४५२)
* **गडहिंग्लज :** १,८६० (स्त्री १,५४०, पुरुष ३२०)
* **पन्हाळा :** १,४१८ (स्त्री १,१५३, पुरुष २६५)
* **कोल्हापूर मनपा :** ३६८ (स्त्री ३१५, पुरुष ५३)
* **शाहूवाडी :** ३३६ (स्त्री २०९, पुरुष १२७)
* **गगनबावडा :** ११४ (स्त्री ३३, पुरुष ८१)
सामाजिक सर्वसमावेशकता आणि दिव्यांगांची जिद्द
समाजातील प्रत्येक घटकापर्यंत शिक्षणाचा प्रकाश पोहोचावा, या हेतूने राबवण्यात आलेल्या या मोहिमेत सर्वच समाज घटकांनी उत्स्फूर्त सहभाग घेतला. उपस्थित परीक्षार्थ्यांमध्ये अनुसूचित जाती (SC) चे ३,५५०, अनुसूचित जमाती (ST) चे १४७, इतर मागासवर्गीय (OBC) चे ३,७५४, अल्पसंख्याक १,३६५ आणि इतर प्रवर्गातील १७,०७५ नवसाक्षरांचा समावेश होता.
विशेष उल्लेखनीय म्हणजे, शारीरिक अडचणींवर मात करत १९ दिव्यांग परीक्षार्थ्यांनीही अत्यंत आत्मविश्वासाने परीक्षा दिली. त्यांच्या सोयीसाठी प्रशासनाकडून नियमानुसार १ तासाची (६० मिनिटे) वाढीव वेळ देण्यात आली होती.
१५० गुणांचे मूल्यमापन; स्वयंसेवकांचे मोठे योगदान
'साक्षरतेकडून समृद्धीकडे' या संकल्पनेवर आधारित १५ वर्षे व त्याहून अधिक वयाच्या असाक्षरांसाठी ही परीक्षा ३ तासांच्या कालावधीत घेण्यात आली. यामध्ये वाचन (५० गुण)लेखन (५० गुण) आणि संख्याज्ञान (५० गुण) अशा एकूण १५० गुणांची चाचणी समाविष्ट होती. ही परीक्षा उत्तीर्ण होणाऱ्या नवसाक्षरांना केंद्र शासनामार्फत अधिकृत प्रमाणपत्र व गुणपत्रक प्रदान केले जाणार आहे.
या परीक्षेच्या पूर्वतयारीसाठी शिक्षक, शालेय विद्यार्थी, राष्ट्रीय सेवा योजनेचे (NSS) स्वयंसेवक आणि स्वयंसेवी संस्थांच्या प्रतिनिधींनी गावोगावी फिरून ऑनलाईन व ऑफलाईन पद्धतीने निरक्षरांना अक्षरांची आणि आकड्यांची ओळख करून दिली होती.
अधिकाऱ्यांकडून केंद्रांची पाहणी व आढावा:
परीक्षेचे नियोजन अत्यंत चोख ठेवण्यात आले होते. कोल्हापूर विभागीय मंडळाचे प्रभारी सचिव गजानन उकिरडे यांनी पीएमश्री संजीवनी विद्यामंदिर (चंदूर), कबनूर हायस्कूल (कबनूर) आणि अण्णासाहेब राजमाने विद्यालय (रुई) या केंद्रांना भेट दिली. चंदूर केंद्रावर नोंदणी झालेले सर्व २६ आणि रुई केंद्रावर सर्व १८ परीक्षार्थी उपस्थित असल्याचे दिसून आले. तर कबनूर केंद्रावर भेटीदरम्यान ३९ परीक्षार्थी परीक्षा देत होते.
तसेच योजना उपशिक्षणाधिकारी केतन शिंदे यांनी चार केंद्रांना भेटी दिल्या, तर सर्व तालुक्यांच्या गटशिक्षणाधिकाऱ्यांनी आपापल्या भागातील केंद्रांवर प्रत्यक्ष जाऊन पाहणी केली.
---------------
"कोल्हापूर जिल्ह्यात उल्लास नवभारत साक्षरता परीक्षेला नवसाक्षरांनी अभूतपूर्व प्रतिसाद दिला आहे. विशेषतः प्रौढ नागरिकांमधील शिकण्याची तळमळ आणि उत्साह थक्क करणारा होता. संपूर्ण जिल्ह्यात परीक्षा शांततेत, सुरळीत आणि यशस्वीपणे पार पडली."
- राजेश क्षीरसागर, जिल्हा नोडल अधिकारी तथा विभागीय अध्यक्ष, कोल्हापूर मंडळ.
------------------
जिल्हाधिकारी विजय राठोड, जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. जस्मिन आणि शिक्षणाधिकारी (योजना) सुवर्णा सावंत यांच्या सुयोग्य मार्गदर्शनाखाली उल्लास साक्षरता कार्यक्रम सुरळीतपणे पार पाडली .
---------------------